13-09-07

423 - INTRIGERENDE KUNST (1)


intrigerende-kunst
I N T R I G E R E N D E   K U N S T




Over het algemeen kan je misschien stellen dat de schilderkunst van voor 1900 hoofdzakelijk figuratief (met herkenbare figuren) was, verhalend, vertellend en in opdracht van de rijke burgerij, de kerk of de staat. De schilder was de enige reproduceerder van de werkelijkheid : landschappen, historische gebeurtenissen, bijbelse taferelen, familieportretten, statieportretten, ...
lorrain1
'Landschap met fluitspelende herder', 1667, Claude Lorrain, The Nelson-Atkins Museum of Art, Kansas City, Missouri

velazquez1

'De overgave van Breda', 1635, Velazquez, Museo del Prado, Madrid

rubens1

'Portret van Maria de Medici', 1621-25, P.P.Rubens, Museo del Prado, Madrid

Er zijn natuurlijk altijd de uitzonderingen die de regel bevestigen en die niet zomaar de werkelijkheid weergaven, zoals bijvoorbeeld Goya (1746-1828) die in sommige van zijn werken de curruptie van de kerk hekelde en, in andere, de gruwel van de oorlog.

goya1

'De kolos', 1808-12, Goya, Museo del Prado, Madrid

Jeroen Bosch (1450-1516) was ook zo'n uitzondering die met een enorme rijke verbeelding en symboliek thema's als zonde, schuld, hel en hemel schilderde.

bosch1

'Tuin der Lusten - hel', detail, 1475-90, Jeroen Bosch, Museo del Prado, Madrid

De fotografie, die zich in de 19e eeuw ontwikkelde, brak omstreeks 1900 sterk door en ging het werk van sommige schilders vervangen. Omstreeks die tijd was er ook in heel de westerse wereld een enorme drang naar vernieuwing die nog gestimuleerd werd door o.a. contacten met exotische culturen via opgravingen, reizen, musea, tentoonstellingen en verzamelingen.
Zo is bekend dat Picasso (1881-1973) in het begin van de 20e eeuw regelmatig tentoonstellingen van zogenaamde 'primitieve kunst' bezocht, en ook maskers en houten beeldjes uit Afrika verzamelde.

Dit jaar is het 100 jaar geleden dat Picasso zijn werk 'Les Demoiselles d'Avignon' schilderde.


picasso-demoiselles

'Les Demoiselles d'Avignon', 1907, Picasso, Museum of Modern Art, New York City

Dit was één van de eerste werken die brak met een eeuwenoude traditie van de weergave van de menselijke gestalte zoals in de klassieke Griekse kunst. Je zou kunnen stellen dat het 2000 jaren geduurd heeft vooraleer een begin gemaakt werd met een totale vernieuwing in de kunst.
Met dit werk ging Picasso in tegen alle regels van de kunst : het perspectief ontbrak, de lichamen bestonden uit hoekige kleurvlakken en de gezichten leken op barbaarse (Afrikaanse kunst werd in die tijd genoemd primitief of barbaars) maskers.

Het doek toont vijf prostituees die de toeschouwer aanstaren. Deze jongedames hadden niets te maken met de Franse stad Avignon, maar wel met een straat in Barcelona, de 'Carrer d'Avinyo', een straat met vele bordelen.

De figuren en voorwerpen zijn vervormd tot kleine rechthoekige en driehoekige vlakken. Er is geen achtergrond of voorgrond omdat alle vlakken verspringen in eenzelfde vlak.

De inspiratie door archaïsche (uit zeer oude tijdperken), exotische en primitieve beelden is af te leiden uit bijvoorbeeld de linkerfiguur die geënt is op een sculptuur die te vergelijken is met het Griekse beeld van een jonge man, een 'kouros' van omstreeks 580 voor Christus, gevonden in Delphi, en uit de maskerachtige koppen die geënt zijn op de Afrikaanse maskers.

picasso2picasso3
picasso4


De commentaren zijn gesloten.